محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

35

تحفه خانى ( فارسى )

بايد كرد زيرا كه رقيق سريع الهضم اگر فوق غليظ بطى الهضم واقع شود چون غليظ مانع نفوذ رقيق است موجب فساد رقيق مىشود و چون مكث كند فوق او نفوذ نكند غليظ فاسد شود و اگر غذاى بطى الانهضام واقع شود بقعر معده فرود آمده باشد و درين حين اگر رقيق خورده شود چندان ضرورى ندارد زيرا كه زمان هضمين فتور است و اگر متوالى و متعاقب واقع شود ضرر بين است و همچنين غذائى زلق فوق غليظ مجوز نيست زيرا كه خود مكث و لبث نمىكند و غليظ را نيز بيش از تصرف و مكث از لاق مىكند و اگر بغذاى زلق مداومت كند شخص مبتلاى به مرض زلق الامعا شود و اين از جمله اسهالات غير العلاج است زيرا كه اول منجر ضعف معده كه جرم آن بارد شده و رطوبات بسيار حمل كرده و پرواز معده را ملسان ساخته است و درين مقام معالجات قويه از قوابض استعمال مىبايد و ادويه حاره قابضه و اين نيز موجب انحراق مزاج شود پس علاج صعب باشد و بر حافظ صحت واجبست كه مراعات با كل و شرب خود بطريق اعتدال كند پس صواب اينست كه غذاى غليظ و زلق در معده باهم جمع نكند تا مىتواند غذاها كه موجب زلق مراد به اين لغزانيده است مثل آلوى بخاره و هر چيز كه در لغزيدن مثل او باشد اختيار نكند الّا بضرورت و آن نيز مىبايد قليل باشد زيرا كه غذائى بطى الانحدار هرجا كه مقدم بر اين لطيف خورده شود و لطيف از عقب آن غليظ منع لطيف مىكند از انحدار و افراط عمل حرارت . . . در غذا مىشود و افساد غذاى كند و ببايد دانست كه از ناس بسيارى را حال بر وجهى مىباشد كه غذاى لطيف در معده فاسد مىشود بطى الهضم بسرعت هضم مىشود و اين واسطه آنست كه معدهء ايشان ناريست و حرارت غريزى و حرارت معدوم در ايشان وافر